Duurzame gedragsverandering en mindsets

Je mindset is je persoonlijke denkregisseur opgebouwd uit allerlei bewuste en onbewuste overtuigingen, oordelen en reflexen. Een bekende tweedeling van mindsets is die van de Amerikaanse psycholoog Carol Dweck. Vrij vertaald onderscheidt zij mensen met een op stabiliteit gerichte en met een op groei gerichte mindset. Hoewel mensen vaak van alle twee wat hebben zie je in hun gedrag wel een zekere ‘afkomst’. Gedrag gebaseerd op zekerheid, logica, feiten en regels bijvoorbeeld verwijst naar een ‘stabiliteit-mindset’ en wie een voorkeur heeft voor verkennen, gevoel, verbeelding en ervaringen valt eerder onder de ‘groei-variant’.

Bij gedragsverandering is er onvoldoende aandacht voor mindsets, zo merk ik in de praktijk. Vaak krijgt ‘mentaliteit’ wel een vermelding maar wordt er geen basisinformatie verzameld over de heersende denkroutines van mensen en welke impact die hebben op hun gedrag. Dit is op zijn zachtst jammer, omdat het kennen van mindsets – zowel op het individuele niveau als het collectieve van een team of organisatie – inzicht geeft in hoe mensen veranderingen interpreteren, taxeren, en vertalen in gedrag. Ook laat het zien of het nieuwe gedrag volgehouden zal worden of dat het (snel) zal verwateren met als resultaat dat het oude gedrag weer alle ruimte krijgt. Een herkenbaar patroon wellicht?

Wat is nou de ideale mindset voor een duurzame gedragsverandering? Dit is niet eenduidig te zeggen. Je zou denken dat vooral ingrediënten uit een op groei gerichte mindset nodig zijn. Veranderen is tenslotte groeien. Dat klopt … maar een duurzame gedragsverandering vraagt ook om borgen en vasthouden. Niet zelden komen initiatieven voor gedragsverandering lastig van de grond omdat er onevenredig veel aandacht is voor ‘alles moet anders’ en te weinig oog voor ‘hoe krijgen we het ingebed’. Vaak zie je ook dat mensen met een jubelende voorkeur voor veranderingen door managers en veranderaars positieve aandacht en erkenning krijgen en dat zij die er wat neutraler tegenover staan het met minder moeten doen of zelfs onder het kopje ‘weerstand’ worden geschaard. Het zou goed zijn als ook deze voorzichtige houding gehonoreerd wordt. Dat alles er mag zijn en dat er a priori geen ‘slechte’ of ‘goede’ mindsets zijn. Uiteraard geldt dit ook voor het tegenovergestelde, wanneer er te veel nadruk ligt op zekerheid en comfort zone en te weinig voor het perspectief en ander gedrag.

Met de positieve aandacht en erkenning voor beide denkwerelden als uitgangspunt wordt een goede basis gelegd om met elkaar naar mindsets te kijken. Iedereen voelt zich van meet af aan gezien en alles is de moeite waard. Een leuke en nuttige manier om individuele en collectieve mindsets in kaart te brengen is die met behulp van de Mindset-scan. Een vragenlijst die na wat plussen en minnen leidt tot een specifieke mindset-score. Deze score verwijst naar denk- en gedragsroutines die gaan over het beste uit stabiliteit en groei. Het beste van twee werelden, zeg maar. Ik noem dit een ‘opportunity mindset’.

Voor wie wil kennismaken met de scan, kijk hier voor de verkorte online versie.

En hoe dan verder? Een score is mooi maar zorgt nog niet voor een duurzame gedragsverandering. Wel is het mogelijk om hiermee het veranderproces te gaan inrichten en de mensen in hun gedragsverandering op maat te begeleiden. Zo kunnen te veel ingrediënten uit een op stabiliteit gerichte mindset vragen om extra investeringen voor het loskomen van zekerheid ca. Ook wel, anders vasthouden. Andersom kan ook. Te veel kenmerken uit een op groei gerichte mindset kunnen vragen om overtuigende impulsen rond borgen en bestendigen. Niet te snel nieuwe ambities achter elkaar. Ook is het mogelijk om in teamverband de ‘parels en valkuilen’ rond denkroutines met elkaar te benoemen en hier rekening mee te houden bij teamontwikkeling. Dit geldt ook voor de organisatie als geheel. Via diverse teamoverstijgende werkvormen of brede platforms kunnen scores en mindsets worden bekeken en als input dienen voor een opportunity mindset om die vervolgens weer te gebruiken om een duurzame gedragsverandering in beweging te zetten.

Voor meer informatie over mindsets en de mindset-scan zie hier of informeer naar de mogelijkheden via het contactformulier.