Sturen op draagkracht bij organisaties in verandering

Hoeveel veranderingen kan een organisatie aan? Deze vraag is uiteraard niet eenduidig te beantwoorden. Wat is aankunnen? Daarbij hebben organisaties eigen kenmerken, veranderstijlen en reflexen. Ook de mensen die met de veranderingen te maken krijgen gaan hier niet eenduidig mee om. Zoveel mensen zoveel interpretaties, taxaties en reacties. Het is opvallend hoe weinig echte aandacht er in de praktijk is voor de impact van veranderambities op het reilen en zeilen in de organisatie en de mogelijke ingrijpende of zelfs ontwrichtende gevolgen voor mens en organisatie. Reden voor organisaties in verandering om het onderwerp draagkracht serieus te nemen. Onder draagkracht versta ik het collectieve vermogen van (in) een organisatie om veranderambities te realiseren zonder dat dit ten koste gaat van het welbevinden van mensen, de bedrijfsvoering (flow) en het behalen van (hogere) organisatiedoelen.

Ondergrens

Bij draagkracht is er sprake van een balans tussen veranderen en stabiliteit. Tussen instabiliteit en betrouwbaarheid. Die balans is relatief zei ik net. Belangrijker nog dan dit is daar waar de ondergrens van draagkracht wordt bereikt of draagkracht verdwijnt. De disbalans. Zeg maar een zeker moment waarbij veranderingen onaanvaardbaar ten koste gaan van alles wat je lief is. In de praktijk blijkt ook dit niet eenduidig te zijn. Hoeveel ziekteverzuim is acceptabel? Hoe erg mogen we langs elkaar heen werken? Hoe diep mogen we onze kop in het zand steken? Hoe stroperig mag de besluitvorming zijn? Hoeveel verwaarloosde klanten is normaal? Tegen deze achtergrond houd ik een pleidooi voor het sturen op draagkracht en de hoogste prioriteit te geven aan reflectie, monitoring en gerichte interventies om ver weg te blijven van je eigen ondergrens als organisatie.

De hoogste prioriteit

Wat is dat dan, draagkracht de hoogste prioriteit geven? Wat moet je daarvoor doen? Allereerst gaat het om een collectief denken (mindset en commitment) in de organisatie dat bewust rekening houdt met de impact van veranderingen en of dat allemaal wel te behappen is. Grenzen stellen, bewaken (awareness) en handhaven spelen hierbij een belangrijke rol. Ten tweede hoort bij de hoogste prioriteit dat de impact van veranderingen gedegen wordt onderzocht en benoemd aan de hand van ‘draagkracht-indicatoren’.  Zo kunnen er indicatoren op maat komen voor motivatie. bijvoorbeeld, voor werkdruk, doorlooptijd, besluitvaardigheid of die gaan over waardering van de dienstverlening. Naast die zijn er ook randvoorwaardelijke maatregelen die de prioriteitsstelling ondersteunen. Zo is het belangrijk dat ‘de basis op orde’ is. Een andere belangrijke randvoorwaarde is dat er sprake is van een open cultuur met transparante communicatie en functionele weerstand.

Sturen op draagkracht

De kunst is om vooral niet veel te sturen. Zeker niet van hogerhand. Ik noem het zelfsturing in verbondenheid. Het sturingsprincipe voor draagkracht is ‘middle-up-down’. Op teamniveau worden de indicatoren voor draagkracht bepaald en doorgestuurd naar de directie. Het accent ligt bij de menselijke maat. Dit onderstreept de verbondenheid. De directie maakt van alle teambijdragen op hoofdlijnen een ‘draagkrachtanalyse’ of een ‘draagkrachtmonitor’. Deze kaders gaan terug naar de teams, die het min of meer autonoom met elkaar uitwerken en uitvoeren. Teams maken afspraken over grenzen, monitoring, interventies en over de individuele bijdragen van teamleden. Tegen deze achtergrond is een stevige mate van zelfsturing op zijn plaats, waarbij op team- en het individuele niveau wordt gewerkt op basis van de drie-eenheid “autonomie-vakmanschap-verbondenheid”. De directie steekt zo nu en dan de thermometer in de teams en houdt zich verder bezig met het stimuleren van een ‘draagkrachtmindset’ en de randvoorwaardelijke aandachtspunten. Zo zorgt zij ervoor dat de basis op orde is en blijft, dat er een open cultuur wordt gecreëerd en dat functionele weerstand wordt gestimuleerd in plaats van afgestraft.

Meer informatie

Uiteraard is dit een grove schets van wat er allemaal komt kijken bij het veranderen met draagkracht. Voor wie belangstelling heeft is er een uitgebreider (digitaal) artikel beschikbaar. Dit is kosteloos te bestellen via het contactformulier.  Wilt u meer informatie over de mogelijke toepassing binnen uw eigen organisatie is een vrijblijvend gesprek handiger. Ook hiervoor kunt u het contactformulier gebruiken of bellen met Hans Takács op 0651105240. Voor een complete dienstverlening werken wij samen met adviesbureau KoxkDeVoogd op onder meer organisatieontwikkeling, procesregie en management accounting.